谱分解定理

设三阶实对称矩阵 AA,若矩阵 AA 的特征值为 λ1,λ2,λ3\lambda_1,\lambda_2,\lambda_3,对应的单位化特征向量分别为 α1,α2,α3\alpha_1,\alpha_2,\alpha_3两两正交,则 A=λ1α1α1T+λ2α2α2T+λ3α3α3TA = \lambda_1 \alpha_1 \alpha_1^{\mathrm{T}} + \lambda_2 \alpha_2 \alpha_2^{\mathrm{T}} + \lambda_3 \alpha_3 \alpha_3^{\mathrm{T}}

【注 1】在考研范围内,只适用于实对称矩阵。
【注 2】特征向量必须两两正交且单位化!

证明:三阶实对称矩阵 AA 可相似对角化,存在正交矩阵 Q=(α1,α2,α3)Q=(\alpha_1,\alpha_2,\alpha_3),使得 QTAQ=Λ=[λ1λ2λ3]Q^{\mathrm{T}}AQ = \Lambda = \begin{bmatrix} \lambda_1 & & \\ & \lambda_2 & \\ & & \lambda_3 \end{bmatrix}

所以有:A=(α1,α2,α3)[λ1λ2λ3][α1Tα2Tα3T]=λ1α1α1T+λ2α2α2T+λ3α3α3TA = (\alpha_1,\alpha_2,\alpha_3) \begin{bmatrix} \lambda_1 & & \\ & \lambda_2 & \\ & & \lambda_3 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} \alpha_1^{\mathrm{T}} \\ \alpha_2^{\mathrm{T}} \\ \alpha_3^{\mathrm{T}} \end{bmatrix} = \lambda_1 \alpha_1 \alpha_1^{\mathrm{T}} + \lambda_2 \alpha_2 \alpha_2^{\mathrm{T}} + \lambda_3 \alpha_3 \alpha_3^{\mathrm{T}}

定理的运用

什么时候运用谱分解定理最方便?

(1)当特征值出现 00 时,运用定理可减少计算量(参见解法一);

(2)当特征值出现二重根 kk 时,可先运用定理计算出具体的 AkEA-kE,再算出实对称矩阵 AA(参见解法二);

(3)运用该定理甚至不需要求出所有的特征向量!

【例】设 33 阶实对称矩阵 AA 的秩为 22λ1=λ2=6\lambda_1=\lambda_2=6AA 的二重特征值,若 α1=(1,1,0)T,α2=(2,1,1)T,α3=(1,2,3)T\alpha_1=(1,1,0)^{\mathrm{T}},\alpha_2=(2,1,1)^{\mathrm{T}},\alpha_3=(-1,2,-3)^{\mathrm{T}},都是 AA 属于特征值 66 的特征向量,求矩阵 AA

【解法一】由 r(A)=2r(A)=2 可得特征值 λ1=λ2=6,λ3=0\lambda_1=\lambda_2=6, \lambda_3=0,将 α1=(1,1,0)T,α2=(2,1,1)T\alpha_1=(1,1,0)^{\mathrm{T}},\alpha_2=(2,1,1)^{\mathrm{T}} 进行单位正交化得:ξ1=12(1,1,0)T,ξ2=16(1,1,2)T\xi_1 = \frac{1}{\sqrt{2}} (1,1,0)^{\mathrm{T}},\xi_2 = \frac{1}{\sqrt{6}}(1,-1,2)^{\mathrm{T}}

运用谱分解定理:

A=λ1ξ1ξ1T+λ2ξ2ξ2T=3ξ1ξ1T+ξ2ξ2T=3[110](1,1,0)+[112](1,1,2)=[422242224]\begin{aligned} A &= \lambda_1 \xi_1 \xi_1^{\mathrm{T}} + \lambda_2 \xi_2 \xi_2^{\mathrm{T}} \\ &= 3 \xi_1 \xi_1^{\mathrm{T}} + \xi_2 \xi_2^{\mathrm{T}} \\ &= 3 \begin{bmatrix} 1 \\ 1 \\ 0 \end{bmatrix} (1,1,0) + \begin{bmatrix} 1 \\ -1 \\ 2 \end{bmatrix} (1,-1,2) \\ &= \begin{bmatrix} 4 & 2 & 2 \\ 2 & 4 & -2 \\ 2 & -2 & 4 \end{bmatrix} \end{aligned}

【解法二】先求出 AA 的另一特征值和对应的特征向量 λ3=0,α3=(1,1,1)T\lambda_3=0,\alpha_3=(-1,1,1)^{\mathrm{T}},进行单位正交化:ξ3=13(1,1,1)T\xi_3=\frac{1}{\sqrt{3}}(-1,1,1)^{\mathrm{T}}

由于 AA 的特征值为 λ1=λ2=6,λ3=0\lambda_1=\lambda_2=6, \lambda_3=0,所以 A6EA-6E 的特征值为 λ1=λ2=0,λ3=6\lambda_1=\lambda_2=0, \lambda_3=-6,注意到其对应的特征向量仍然不变,因此可以先求出 A6EA-6E,运用谱分解定理:

A6E=λ3ξ3ξ3T=2[111](1,1,1)=[222222222]\begin{aligned} A-6E &= \lambda_3 \xi_3 \xi_3^{\mathrm{T}} \\ &= -2 \begin{bmatrix} -1 \\ 1 \\ 1 \end{bmatrix} (-1,1,1) \\ &= \begin{bmatrix} -2 & 2 & 2 \\ 2 & -2 & -2 \\ 2 & -2 & -2 \end{bmatrix} \end{aligned}

所以有:

A=(A6E)+6E=[222222222]+[666]=[422242224]\begin{aligned} A &= (A-6E) + 6E \\ &= \begin{bmatrix} -2 & 2 & 2 \\ 2 & -2 & -2 \\ 2 & -2 & -2 \end{bmatrix} + \begin{bmatrix} 6 & & \\ & 6 & \\ & & 6 \end{bmatrix} \\ &= \begin{bmatrix} 4 & 2 & 2 \\ 2 & 4 & -2 \\ 2 & -2 & 4 \end{bmatrix} \end{aligned}