公式

{β1=α1β2=α2(α2,β1)(β1,β1)β1β3=α3(α3,β1)(β1,β1)β1(α3,β2)(β2,β2)β2\left\{ \begin{aligned} &\beta_1 = \alpha_1 \\ &\beta_2 = \alpha_2 - \frac{(\alpha_2, \beta_1)}{(\beta_1,\beta_1)} \beta_1 \\ &\beta_3 = \alpha_3 - \frac{(\alpha_3, \beta_1)}{(\beta_1,\beta_1)} \beta_1 - \frac{(\alpha_3, \beta_2)}{(\beta_2,\beta_2)} \beta_2 \\ \end{aligned} \right.

推导

{β1=α1β2=α2+kβ1β3=α3+m1β1+m2β2\left\{ \begin{aligned} &\beta_1 = \alpha_1 \\ &\beta_2 = \alpha_2 + k \beta_1 \\ &\beta_3 = \alpha_3 + m_1 \beta_1 + m_2 \beta_2 \\ \end{aligned} \right.

已知 β1,β2,β3\beta_1,\beta_2,\beta_3 两两正交,即:

{β1Tβ2=0β1Tβ3=0β2Tβ3=0\left\{ \begin{aligned} &\beta_1^{\mathrm{T}} \beta_2 = 0 & ①\\ &\beta_1^{\mathrm{T}} \beta_3 = 0 & ②\\ &\beta_2^{\mathrm{T}} \beta_3 = 0 & ③\\ \end{aligned} \right.

由 ① 得:

β1Tβ2=0β1T(α2+kβ1)=0β1Tα2+kβ1Tβ1=0k=β1Tα2β1Tβ1\begin{aligned} & \beta_1^{\mathrm{T}} \beta_2 = 0 \\ \Rightarrow & \beta_1^{\mathrm{T}} (\alpha_2+k \beta_1) = 0 \\ \Rightarrow & \beta_1^{\mathrm{T}} \alpha_2 + k \beta_1^{\mathrm{T}} \beta_1 = 0 \\ \Rightarrow & k = -\frac{\beta_1^{\mathrm{T}} \alpha_2}{ \beta_1^{\mathrm{T}} \beta_1} \end{aligned}

由 ② 得:

β1Tβ3=0β1T(α3+m1β1+m2β2)=0β1Tα3+m1β1Tβ1+m2β1Tβ2=0β1Tα3+m1β1Tβ1=0m1=β1Tα3β1Tβ1\begin{aligned} & \beta_1^{\mathrm{T}} \beta_3 = 0 \\ \Rightarrow & \beta_1^{\mathrm{T}} (\alpha_3 + m_1 \beta_1 + m_2 \beta_2) = 0 \\ \Rightarrow & \beta_1^{\mathrm{T}} \alpha_3 + m_1 \beta_1^{\mathrm{T}} \beta_1 + m_2 \beta_1^{\mathrm{T}} \beta_2 = 0 \\ \Rightarrow & \beta_1^{\mathrm{T}} \alpha_3 + m_1 \beta_1^{\mathrm{T}} \beta_1 = 0 \\ \Rightarrow & m_1 = -\frac{\beta_1^{\mathrm{T}} \alpha_3}{ \beta_1^{\mathrm{T}} \beta_1} \end{aligned}

由 ③ 得:

β2Tβ3=0β2T(α3+m1β1+m2β2)=0β2Tα3+m1β2Tβ1+m2β2Tβ2=0β2Tα3+m2β2Tβ2=0m2=β2Tα3β2Tβ2\begin{aligned} & \beta_2^{\mathrm{T}} \beta_3 = 0 \\ \Rightarrow & \beta_2^{\mathrm{T}} (\alpha_3 + m_1 \beta_1 + m_2 \beta_2) = 0 \\ \Rightarrow & \beta_2^{\mathrm{T}} \alpha_3 + m_1 \beta_2^{\mathrm{T}} \beta_1 + m_2 \beta_2^{\mathrm{T}} \beta_2 = 0 \\ \Rightarrow & \beta_2^{\mathrm{T}} \alpha_3 + m_2 \beta_2^{\mathrm{T}} \beta_2 = 0 \\ \Rightarrow & m_2 = -\frac{\beta_2^{\mathrm{T}} \alpha_3}{ \beta_2^{\mathrm{T}} \beta_2} \end{aligned}

一种避开正交化的小技巧

该技巧源自李正元数学全书(线性代数部分是尤承业老师写的)。

假设从 (AE)x=0(A-E)x=0 得到方程 x1+2x22x3=0x_1 + 2x_2 - 2x_3 = 0,该方程显然有两个线性无关的解。

先求出第一个特征向量为 α1=(0,1,1)T\alpha_1 = (0,1,1)^{\mathrm{T}}。为保证与 α1\alpha_1 正交,第二个特征向量先设为 α2=(c,1,1)T\alpha_2 = (c,1,-1)^{\mathrm{T}},然后代入到方程中,解得 c=4c=-4,所以轻松求得与 α1\alpha_1 正交的 α2=(4,1,1)T\alpha_2 = (-4,1,-1)^{\mathrm{T}}

拓展

以上推导的思路还可以应用于下题中:

【例】设 α1,α2,α3\alpha_1,\alpha_2,\alpha_3 线性无关,Aα1=α1,Aα2=2(α1+α2),Aα3=3(α1+α2+α3)A\alpha_1=\alpha_1, A\alpha_2=2(\alpha_1+\alpha_2), A\alpha_3=3(\alpha_1+\alpha_2+\alpha_3),求 AA 的特征值和特征向量。

【解】待定系数法:

A(α1+mα2+nα3)=α1+2m(α1+α2)+3n(α1+α2+α3)λ(α1+mα2+nα3)=α1+2m(α1+α2)+3n(α1+α2+α3)λα1+mλα2+nλα3=(1+2m+3n)α1+(2m+3n)α2+3nα3\begin{aligned} & A(\alpha_1 + m\alpha_2 + n\alpha_3) = \alpha_1 + 2m(\alpha_1+\alpha_2) + 3n(\alpha_1+\alpha_2+\alpha_3) \\ \Rightarrow & \lambda (\alpha_1 + m\alpha_2 + n\alpha_3) = \alpha_1 + 2m(\alpha_1+\alpha_2) + 3n(\alpha_1+\alpha_2+\alpha_3) \\ \Rightarrow & \lambda \alpha_1 + m \lambda \alpha_2 + n \lambda \alpha_3 = (1+2m+3n)\alpha_1 + (2m+3n)\alpha_2 + 3n\alpha_3 \end{aligned}

得到以下方程组:

{1+2m+3n=λ2m+3n=mλ3n=nλ\left\{ \begin{aligned} &1+2m+3n = \lambda & ①\\ &2m+3n = m \lambda & ②\\ &3n = n \lambda & ③\\ \end{aligned} \right.

由 ③ 可分为两种情形:

(1)n0,λ=3n \neq 0, \lambda = 3

λ=3\lambda = 3 代入 ①、②:

{1+2m+3n=32m+3n=3m\left\{ \begin{aligned} &1+2m+3n = 3 & ①\\ &2m+3n = 3m & ②\\ \end{aligned} \right.

解得:

{m=23n=29\left\{ \begin{aligned} &m = \frac{2}{3} \\ &n = \frac{2}{9} \\ \end{aligned} \right.

代入到最初的式子可得:

A(α1+mα2+nα3)=α1+2m(α1+α2)+3n(α1+α2+α3)A(α1+23α2+29α3)=α1+43(α1+α2)+23(α1+α2+α3)A(α1+23α2+29α3)=3(α1+23α2+29α3)\begin{aligned} & A(\alpha_1 + m\alpha_2 + n\alpha_3) = \alpha_1 + 2m(\alpha_1+\alpha_2) + 3n(\alpha_1+\alpha_2+\alpha_3) \\ \Rightarrow & A(\alpha_1 + \frac{2}{3} \alpha_2 + \frac{2}{9} \alpha_3) = \alpha_1 + \frac{4}{3}(\alpha_1+\alpha_2) + \frac{2}{3}(\alpha_1+\alpha_2+\alpha_3) \\ \Rightarrow & A(\alpha_1 + \frac{2}{3} \alpha_2 + \frac{2}{9} \alpha_3) = 3(\alpha_1 + \frac{2}{3} \alpha_2 + \frac{2}{9} \alpha_3) \\ \end{aligned}

(2)n=0n = 0

n=0n = 0 代入 ①、②:

{1+2m=λ2m=mλ\left\{ \begin{aligned} &1+2m = \lambda & ①\\ &2m = m \lambda & ②\\ \end{aligned} \right.

由 ② 又分为两种情形:

(2-1)m0,λ=2m \neq 0, \lambda = 2

λ=2\lambda = 2 代入 ① 得:1+2m=21+2m=2,解得 m=12m=\frac{1}{2}

将已求得结果代入最初式子得:

A(α1+12α2)=2(α1+12α2)A (\alpha_1 + \frac{1}{2} \alpha_2) = 2 (\alpha_1 + \frac{1}{2} \alpha_2)

(2-2)m=0m = 0

m=0m = 0 代入 ① 得:λ=1\lambda = 1

将已求得结果代入最初式子得:Aα1=α1A \alpha_1 = \alpha_1

(3)总结

所以 AA 的特征值为 3,2,13,2,1

对应的特征向量为 α1+23α2+29α3α1+12α2α1\alpha_1 + \frac{2}{3} \alpha_2 + \frac{2}{9} \alpha_3,\alpha_1 + \frac{1}{2} \alpha_2,\alpha_1